Van de industriële samenleving naar Samenleven 3.0

Het moment waarop mijn lerares Geschiedenis in de klas voor het eerst met de komst van het internet in het onderwijs werd geconfronteerd was veelbetekenend.

Eén van mijn toenmalige klasgenoten opperde om internet te gebruiken als alternatieve informatiebron voor onze werkstukken. Ik kan de diepe zucht die zij toen slaakte nog altijd horen, en zal de aanblik van de zorgen die plotseling van haar gezicht af te lezen waren nooit vergeten. Haar reactie was veelzeggend: ‘Dat internet, ja daar heb ik ook van gehoord. Dat is allemaal wel heel mooi, maar vergis je niet hoe verraderlijk dit medium kan zijn. Er wordt maar van alles op gezet, maar wie checkt de betrouwbaarheid van die data?’

Mechanistisch wereldbeeld
Mijn lerares Geschiedenis blijkt met haar aanvankelijke verzet tegen deze ontwikkeling de belichameling te zijn geweest van het zogenaamde mechanistische wereldbeeld, waarin controle behouden (op de informatiestromen in dit geval) een belangrijke drijfveer is. In dit traditionele wereldbeeld, voortgekomen uit de verlichting en de industriële revolutie wordt informatie gestructureerd, lineair, en top-down verwerkt, waarbij het belangrijkste doel is het blootleggen van allerlei oorzaak-gevolgrelaties.

Overgang naar Samenleven 3.0
We staan op het punt dit mechanistische wereldbeeld te verruilen voor een zogenaamde postmoderne samenleving, door Hans van Driel, vicedecaan Onderwijs op de faculteit Geesteswetenschappen aan de Tilburg University, het Samenleven 3.0 genoemd. De impact van deze overgang zou weleens vergelijkbaar kunnen zijn met die van de transitie die plaatsvond toen de op agrarische leest geschoeide samenleving geleidelijk werd vervangen door de maatschappij van na de industriële revolutie. Een wereld waarbinnen de focus wordt verlegd van kennisoverdracht en kennis vastleggen naar kennis delen en een Leven Lang Leren. Een dergelijke samenleving zal een andere rol vragen van de docent, die het initiatief meer aan de studenten zelf zal moeten overlaten.

Andere mindset
Nu zie ik dat met de huidige onderwijsinnovatieprojecten verschillende (goede) pogingen worden gedaan om het onderwijs aan te passen aan de postmoderne situatie. Veel van die projecten zijn echter alleen nog gericht op de inzet van ICT-tools en methodes in het onderwijs. Dit verhaal leert ons dat er meer nodig is dan dat om het onderwijs op de juiste wijze te vernieuwen: vermoedelijk is er zelfs een complete verandering van mindset noodzakelijk.

Lees meer over dit onderwerp in de gastblog die ik hierover heb geschreven voor de Onderwijsinnovatieblog.


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Geef antwoord op de volgende vraag zodat we zeker weten dat je een persoon bent *